…als je je eigen schaduw niet durft aan te kijken?

De afgelopen weken bezocht ik met vrienden en collega’s die, net als ik, herinneringen hebben aan een vorig leven in de Tweede Wereldoorlog, twee bijzondere voorstellingen rondom de Tweede Wereldoorlog. Met Petra, die ik ken vanuit ons vorig leven in Auschwitz – waarbij zij slachtoffer was en ik dader – bezocht ik de opera Die Passagierin. 

Dansen met de vijand

Met Marcel Heijnes, bezocht ik gisterenavond de toneelvoorstelling ‘dansen met de vijand’ gebaseerd op het boek van de Bossche Paul Glaser die daarbij de oorlogsherinneringen van zijn tante beschrijft. In zijn zoektocht naar zijn familiegeschiedenis ontdekt hij zijn Joodse roots en het verhaal van zijn tante Roosje, een levenslustige vrouw met een succesvolle dansschool, die tijdens de oorlog in de problemen komt wanneer zelfs haar eigen man sympathiseert met de NSB. Tante Roosje kwam als Joods slachtoffer in Auschwitz terecht, maar overleefde het.

Het waren beide keren indrukwekkende gebeurtenissen. 

Het zien van de opera, samen met Petra, zorgde voor een wederontmoeting met het verleden. Er werd iets dieps geraakt in mijn systeem en na afloop heb ik een half uur in een restaurant zitten trillen – de energie moest uit mijn lijf en trillen is daarbij een fantastische natuurlijke methode om de trauma energie te releasen. 

Opera – Die Passagierin

De opera Die Passagierin is gebaseerd op de roman ‘Die Passagierin’ die Zofia Posmysz in 1962 heeft geschreven over haar herinneringen aan het kamp Auschwitz. Ze werd in 1942 gearresteerd wegens haar betrokkenheid bij het verzet. In 1959 tijdens een verblijf in Parijs, denkt ze de stem van een voormalig kampbewaakster te herkennen. Deze ervaring inspireert haar tot het schrijven van een hoorspel, waarin een ex-bewaakster tijdens een bootreis een oud gevangene meent te herkennen. Weinberg voltooide in 1968 de opera die nu in 2026 in Nederland te zien is. 

Kruipen in de belevingswereld van de ander

De omkering die Posmysz laat zien, door in haar roman in de huid van haar bewaakster te kruipen, heeft mij diep geraakt. Het is namelijk de essentie van mijn werk door de jaren heen: altijd in de huid van de ander kruipen die vaak zo tegengesteld in het leven staat dan ik zelf. Om zo te kunnen begrijpen wat iemand bezielt en beweegt en daardoor uit de innerlijke polarisatie te kunnen komen. Want ons innerlijk is waar iedere oorlog in wezen begint. 

Voor Petra en mij was de opera ‘Die Passagierin’ bijzonder indrukwekkend, omdat we allebei via onze multidimensionale waarneming, extra indrukken te verwerken kregen. Door de kracht en ondersteuning van de muziek en zang, kreeg ik het gevoel dat mijn ziel nog meer in mijn lichaam werd geankerd. 

Ik was dader, zij was slachtoffer

Het bezoek was ook een bekrachtiging van het video interview dat Rob Overgaauw onlangs van ons maakte, rond de Trauma Bevrijding Intensive die Petra begin 2020 bij me deed. 

Hierbij reisden we allebei terug in de tijd naar Auschwitz: zij als slachtoffer en ik als dader. In deze video vertelt Petra haar ervaringsverhaal en ook hoe deze oorlogsherinneringen openbraken bij de ontmoeting met de nieuwe baas van het bedrijf waar ze bij werkt. Ik kon als dader van toen, haar herinneringen en dat wat haar overkomen was, bevestigen, iets wat bijdroeg aan Petra’s heling van het zielstrauma in dit leven. 

Mijn biografie De karmadrager kun je hier bestellen

Het is een van de krachtigste manieren van heling: de ontmoeting tussen dader en slachtoffer aankijken vanuit het hart en de onvoorwaardelijke liefde. De moed hebben om te erkennen wat er gebeurd is en verantwoordelijkheid te nemen voor jezelf als dader en voor de ander als slachtoffer, zodat je allebei weer vrij komt en terug in je zielskracht. 

Terug in de tijd naar de keuken van Auschwitz

De opera bracht me terug in de tijd, waarin ik in mijn vorig leven in Auschwitz, o.a. in de keuken werkte. De film van mijn herinneringen die zich voor mijn geestesoog voltrok, smolt op momenten samen met wat er op het toneel werd getoond. Terwijl de SS’ers in een grote groep een luxe maaltijd nuttigden, zag ik mezelf als een van de bedienden die verantwoordelijk was voor een van de tafels. 

Ik voelde daarbij de spanning in mijn lichaam toenemen en ik wist ook dat ik deze later zou ontladen. Dat gebeurde toen ik naderhand met Petra in een Italiaans restaurant zat. Grappig detail is dat ik in mijn vorig leven fantaseerde over hoe ik na de oorlog naar Italië zou gaan om daar van de Italiaanse keuken te genieten. De oorlog heb ik indertijd niet overleefd en de Italiaanse restaurants ontdekte ik in mijn jonge jaren in dit leven. 

Dodenherdenking en ‘dansen met de vijand’

De dag van dodenherdenking was van een hele andere orde. Ik droeg de hele dag een zware energie bij me, alsof die dag de energie van het hele collectief bij me binnenkwam. Ik werd door mijn gidsen uitgenodigd om artikelen te schrijven voor mijn website en social media. Een van de artikelen over de Holocaustontkenning, heeft gezien het hoge aantal en ook de diversiteit van de reacties op Facebook, veel mensen geraakt. Het artikel kun je hier lezen.

Het klinkt misschien gek, maar daar ben ik blij mee. Want oorlog is niet zo zwart-wit als we op het eerste gezicht denken. We reduceren oorlogsgebeurtenissen zo snel tot goed en fout, en beschuldigen de ander als snel als dader of schurk, terwijl de werkelijkheid daaronder veel complexer en ongemakkelijker is. We kijken altijd door de ogen van onze eigen waarneming en dat is nooit het complete plaatje.

Goed of fout?

Wie de goede is en wie de slechterik, is het spel dat we hier op aarde allemaal spelen. Het mannelijke in de mens verlangt naar verandering, en als deze in de schaduw terecht komt en koste wat het kost de missie wil waarmaken over het leven van anderen, dan komen we in aanraking met ontmenselijking. 

Daarbij hebben we de neiging om onszelf meestal bij de club van de goeden te rekenen. We zijn de redders of de aanklagers en als we ons niet gehoord of gezien voelen, zijn we de slachtoffers. 

Maar wat we vergeten is dat we allemaal zoveel meer zijn dan deze dualistische rollen die we spelen. We zijn allemaal zielen, in een incarnatie, in dit leven. We zijn energetische en multidimensionale wezens die dit vermogen kunnen inzetten om elkaar van hart tot hart te zien.

Dat we vanuit de ziel gezien hier op aarde zijn om ervaringen op te doen is een ding. Maar ik denk dat het juist ook de bedoeling is om ons mens-zijn te verenigen met de ziel die we ook zijn en dat deze twee werkelijkheden die soms haaks op elkaar lijken te staan, met elkaar mogen verenigen. 

Oversteken naar de belevingswereld van de ander, helpt hierbij. 

In die zin zie ik dat beide stukken die ik zag, hiervan gebruik maakten. Zofia Posmysz deed dit door haar roman te schrijven vanuit de belevingswereld van degene die in het kamp haar bewaakster was. Roosje sliep als Joodse in Auschwitz met een SS-er met wie ze een redelijk goede verhouding had. Paul, die haar achterneef was, vertelde tijdens de lezing voorafgaande aan de voorstelling, dat tante Roosje hem verteld had dat het slapen en liefhebben met hem, haar weer mens had gemaakt. Wat in het hele stuk ademde was het verlangen van Roosje om iedereen als mens te zien, los van religie of afkomst. Daar slaagde zij wonderwel in en daarin herken ik ook mijzelf terug. 

Bevrijdingsdag – jezelf bevrijden van het verleden

Wat beide stukken lieten zien was de naakte waarheid over de hardheid en afgeslotenheid van de daders en het leed maar ook de innerlijke kracht van de slachtoffers. Zowel daderschap als slachtofferschap zijn innerlijke delen die in ons allemaal huizen. 

De werkelijke bevrijding zit niet in een dag als Bevrijdingsdag, of in het herinneren dat er ooit een oorlog was die nu voorbij is.

De werkelijke bevrijding zit in het herkennen en erkennen dat onze innerlijke delen als slachtoffer, dader en redder in ons allemaal huizen, en in de bereidheid om ze onder ogen te zien. In ons eigen gedrag. In onze communicatie met anderen, ook in hoe we reageren op elkaar, bijvoorbeeld op Social Media. 

Bewustzijn, zelfreflectie en een open hart zijn de sleutel.
Liefs Leonie ❤️